Ajzen อธิบายทัศนคติที่มีต่อพฤติกรรมว่า “ระดับที่บุคคลมีมุมมองเชิงบวกหรือเชิงลบต่อพฤติกรรมนั้นๆ” (Ajzen, 1991) กล่าวโดยง่ายก็คือ เราคิดว่าการกระทำนั้นจะนำไปสู่ผลลัพธ์ที่เราให้คุณค่าหรือไม่
ปัจจัยสองประการที่กำหนดการประเมินนี้ ได้แก่:
- ความเชื่อเชิงพฤติกรรม – สิ่งที่เราคาดหวังว่าจะเกิดขึ้นหากเรากระทำการใดๆ
- การประเมินผลลัพธ์ – เราให้ความสำคัญกับผลลัพธ์เหล่านั้นมากน้อยเพียงใด
เมื่อนำทั้งสองอย่างมารวมกัน คุณก็จะได้ความหมายของทัศนคติที่เข้มแข็งของบุคคลที่มีต่อการกระทำนั้น.
สิ่งนี้เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันของเรา ตัวอย่างเช่น การคาดเข็มขัดนิรภัย:
- คนที่เชื่อว่าเข็มขัดนิรภัยช่วยป้องกันการบาดเจ็บร้ายแรง (ความเชื่อ) และให้ความสำคัญกับความปลอดภัยส่วนบุคคล (การประเมิน) จะมีความตั้งใจแน่วแน่ที่จะคาดเข็มขัดนิรภัยทุกครั้ง.
- บางคนอาจเชื่อว่าเข็มขัดนิรภัยช่วยชีวิตได้ แต่ไม่ชอบความไม่สบายตัว หรือมองว่าไม่จำเป็นสำหรับการเดินทางระยะสั้น เนื่องจากพวกเขาไม่ได้ให้คุณค่ากับผลลัพธ์มากนักในบริบทนั้น เจตนาของพวกเขาจึงอ่อนลง.
Ajzen และนักวิจัยคนอื่นๆ ได้แสดงให้เห็นว่าทัศนคติเหล่านี้สามารถอธิบายได้เป็นสัดส่วนสำคัญว่าทำไมผู้คนจึงตั้งใจหรือไม่ตั้งใจที่จะลงมือทำ ในความเป็นจริง การศึกษาต่างๆ ในด้านสุขภาพ การศึกษา และพฤติกรรมในที่ทำงาน ชี้ให้เห็นว่าทัศนคติเพียงอย่างเดียวมักเป็นสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงในความตั้งใจถึง 30-40%.
ความแตกต่างนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในวงการการบิน ผู้เชี่ยวชาญอาจสนับสนุน "ความปลอดภัย" โดยทั่วไปอย่างเต็มที่ แต่ยังคงมองข้ามการกระทำเฉพาะอย่าง เช่น การตรวจสอบตามรายการที่กำหนด นั่นเป็นเหตุผลที่ Ajzen เน้นย้ำว่า ทัศนคติเฉพาะต่อพฤติกรรมนั้น เป็นตัวบ่งชี้ที่มีประสิทธิภาพมากกว่าค่านิยมโดยรวม
ลองนึกภาพนักบินสองคนนั่งเคียงข้างกันในห้องนักบิน:
- เชื่อกันว่ารายการตรวจสอบช่วยป้องกันข้อผิดพลาด ทำให้ทีมทำงานสอดคล้องกัน และปกป้องชีวิต ซึ่งเป็นผลลัพธ์ที่พวกเขายึดมั่นเป็นอย่างยิ่ง พวกเขามีความตั้งใจแน่วแน่ที่จะปฏิบัติตามรายการตรวจสอบอย่างระมัดระวัง.
- อีกคนหนึ่งรู้ว่าเช็คลิสต์ช่วยได้ แต่ให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพหรือการแสดงออกถึงความมั่นใจมากกว่า ประโยชน์ที่ได้รับนั้นเห็นได้ชัดแต่กลับมองข้าม และเจตนารมณ์ก็อ่อนลงไป.
ทั้งสองระบบทำงานภายใต้กฎเดียวกัน ความแตกต่างอยู่ที่วิธีการประเมินผลที่ตามมาจากการกระทำแต่ละอย่างที่เกิดขึ้นตรงหน้า.
นอกจากนี้ Ajzen ยังเน้นย้ำสิ่งที่เขาเรียกว่า หลักการความเข้ากันได้ กล่าวคือ ยิ่งคำถามเกี่ยวกับทัศนคติสอดคล้องกับพฤติกรรมเฉพาะมากเท่าไร การคาดการณ์ก็จะยิ่งแม่นยำมากขึ้นเท่านั้น กล่าวอีกนัยหนึ่ง การถามนักบินว่า “คุณเชื่อในเรื่องความปลอดภัยหรือไม่?” บอกอะไรเราได้น้อยมากเกี่ยวกับว่าพวกเขาจะตรวจสอบรายการตรวจสอบอย่างละเอียดถี่ถ้วนหรือไม่ แต่การถามว่า “คุณเชื่อหรือไม่ว่ารายการตรวจสอบก่อนขึ้นบินช่วยป้องกันความผิดพลาดได้?” นั้นเชื่อมโยงโดยตรงกับเจตนา และด้วยเหตุนี้จึงสามารถคาดการณ์ได้แม่นยำกว่ามาก
งานวิจัยหลายทศวรรษได้ยืนยันเรื่องนี้แล้ว ในอุตสาหกรรมต่างๆ ตั้งแต่ด้านสุขภาพไปจนถึงการปฏิบัติตามกฎระเบียบขององค์กร ทัศนคติเฉพาะบางอย่างปรากฏให้เห็นอย่างสม่ำเสมอว่าเป็นตัวบ่งชี้โดยตรงของเจตนา ซึ่งหมายความว่าในอุตสาหกรรมการบินและอวกาศ แม้แต่พฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ เช่น การส่งมอบงานระหว่างกะ การบันทึกความคลาดเคลื่อนเล็กน้อยในการบำรุงรักษา หรือการตรวจสอบประกาศการปฏิบัติงาน ก็ไม่ได้ถูกกำหนดโดยกฎระเบียบเพียงอย่างเดียว แต่ยังถูกกำหนดโดยการประเมินส่วนบุคคลของการกระทำนั้นๆ ด้วย.
ข้อคิดสำหรับผู้อ่าน:
ลองนึกถึงขั้นตอนด้านความปลอดภัยอย่างหนึ่งที่คุณทำซ้ำทุกวัน คุณทำขั้นตอนนั้นเพราะเชื่อว่ามันช่วยป้องกันความผิดพลาด เพราะมันทำให้ทีมของคุณรู้สึกอุ่นใจ หรือเพราะรู้สึกว่าเป็นสิ่งที่ต้องทำ? คำตอบของคุณจะเผยให้เห็นทัศนคติที่อยู่เบื้องหลังการกระทำนั้นได้มากทีเดียว.
ทัศนคติเหล่านี้มีที่มาอย่างไร? ในส่วนที่ 3 เราจะมาดูกันว่าประสบการณ์ในอดีต การฝึกอบรม และวัฒนธรรมองค์กร มีส่วนกำหนดวิธีการที่ผู้เชี่ยวชาญด้านการบินและอวกาศประเมินพฤติกรรมด้านความปลอดภัยอย่างไร.
หากคุณยังไม่ได้สมัครรับจดหมายข่าวรายสัปดาห์ของเรา โปรดสมัครได้ที่ด้านล่างของหน้านี้ สำหรับแหล่งข้อมูลและคำแนะนำเพิ่มเติมเกี่ยวกับการนำระบบการจัดการความปลอดภัยไปใช้ โปรดติดต่อ WYVERN ผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรม เข้าร่วม การอบรมเชิงปฏิบัติการ SMS หรือสอบถามเกี่ยวกับซอฟต์แวร์ SMS ของเรา ติดต่อเราเพื่อขอรับการสาธิต SMS ฟรี ! ร่วมกันเราสามารถยกระดับความปลอดภัยด้านการบินและอวกาศและสร้างอนาคตที่ปลอดภัยยิ่งขึ้น
เอกสารอ้างอิง
- Ajzen, I. (1985). จากเจตนาสู่การกระทำ: ทฤษฎีพฤติกรรมที่วางแผนไว้ ใน J. Kuhl & J. Beckmann (บรรณาธิการ), การควบคุมการกระทำ: จากการรับรู้สู่พฤติกรรม (หน้า 11–39). Springer.
- Ajzen, I. (1991). ทฤษฎีพฤติกรรมที่วางแผนไว้ พฤติกรรมองค์กรและกระบวนการตัดสินใจของมนุษย์ 50 (2), 179–211
- Armitage, CJ, & Conner, M. (2001). ประสิทธิผลของทฤษฎีพฤติกรรมที่วางแผนไว้: การทบทวนเชิงวิเคราะห์แบบเมตา British Journal of Social Psychology, 40(4), 471–499.
- Fishbein, M. และ Ajzen, I. (1975). ความเชื่อ ทัศนคติ ความตั้งใจ และพฤติกรรม: บทนำสู่ทฤษฎีและการวิจัย Addison-Wesley.
แชร์บทความนี้บนโซเชียลมีเดีย!
ติดตามเราได้ทางโซเชียลมีเดีย!